Сэрца Ўiнстана калацiлася так моцна, што ён баяўся, цi здолее гаварыць. Яны зрабiлi гэта - была яго адзiная думка. Было неабачлiвым глупствам увогуле прыйсцi сюды, i ўжо сапраўдным вар'яцтвам - з'явiцца ўдваiх; хоць яны i прыйшлi рознымi дарогамi i сустрэлiся толькi каля самых дзвярэй О'Браэна. Нават каб проста хадзiць у гэтых мясцiнах, патрабавалася адчайная адвага. Толькi ў рэдкiх выпадках можна было пабачыць, як жывуць сябры Ўнутранай Партыi, цi хоць трапiць у квартал, дзе яны жывуць. Уся атмасфера вялiзнага дамовага блока, пышнасць i раскоша ўсяго, што было навокал, нязвычныя пахi добрай ежы i добрага тытуню, бясшумныя i неверагодна хуткiя лiфты, што паднiмалiся i апускалiся без штуршкоў, слугi ў белых марынарках, што сноўдалi сюды-туды - усё гэта наводзiла на страх. Хоць Ўiнстан i меў важкую прычыну сюды прыйсцi, усё ж на кожным кроку яго мучыў страх, што з-за рага з'явiцца патрульны ў чорнай унiформе, запатрабуе ў яго дакументы i загадае выйсцi. Аднак слуга О'Браэна сустрэў iх абаiх без пярэчанняў. Гэта быў нiзенькi чарнявы чалавечак, падобны да кiтайца, апрануты ў белую марынарку, з ромбападобным безуважным тварам.

Калiдор, па якiм ён iх вёў, быў засланы пышным дываном, на сценах былi крэмавыя шпалеры i белая шалёўка, усё блiшчала ад чысцiнi. I гэта таксама дадавала страху. Ўiнстан не памятаў, цi бачыў ён калi ў жыццi калiдор са сценамi, не запэцканымi плямамi ад дотыкаў чалавечых цел.

О'Браэн трымаў у руках кавалачак паперы i, здавалася, уважлiва яго вывучаў. Яго важкi твар, нахiлены так, што былi вiдны абрысы носа, здаваўся адначасова страшным i iнтэлiгентным. Секунд дваццаць ён сядзеў нерухома. Пасля падсунуў да сябе мовапiс i прадыктаваў распараджэнне на гiбрыдным мiнiстэрскiм жаргоне:

- "Пункт адзiн коска пяць коска сем цалкам прыняты кропка прапанова пункт шэсць звышплюссмешны блiзка думзлачын скасаваць кропка спынiць будаўнiцтва перадмець плюс поўны разлiк тэхнiка кропка канец распарад".

Ён паспешна падняўся з крэсла i выйшаў iм насустрач па дыване, што мякка заглушаў яго крокi. Нешта афiцыйнае, здавалася, адляцела ад яго разам з навамоўнымi словамi, але твар у яго быў змрачнейшы, чым звычайна, быццам ён быў незадаволены, што яго патурбавалi. Да страху, якiм быў ахоплены Ўiнстан, цяпер дадалося i нейкае звычайнае замяшанне. Яму здалося цалкам магчымым, што ён зрабiў недарэчную памылку. Бо i сапраўды, якi ён меў рэальны доказ, што О'Браэн - нейкi палiтычны змоўшчык? Адзiн толькi абмен позiркамi i нязначная двухсэнсоўная заўвага. Ну i яшчэ яго ўласныя патаемныя меркаваннi, заснаваныя на даўнiм сне. Ён не мог нават спаслацца на тое, што прыйшоў толькi каб узяць слоўнiк, бо тады немагчыма было б растлумачыць прысутнасць Джулii. Калi О'Браэн праходзiў мiма тэлегляда, яму ў галаву прыйшла нейкая iдэя. Ён спынiўся, павярнуўся i нацiснуў кнопку на сцяне. Штосьцi рэзка пстрыкнула. Голас змоўк.

Джулiя крыкнула ад здзiўлення. Нягледзячы на свой страх, Ўiнстан быў так уражаны, што не змаўчаў.

- Вы можаце яго выключыць! - сказаў ён.

- Так, - адказаў О'Браэн. - Мы можам яго выключыць. Мы маем такую прывiлею.

Цяпер ён стаяў перад iмi. Яго магутная постаць узвышалася над iмi, выраз твару ўсё яшчэ быў непранiкальны. Ён чакаў, нават з нейкай непрыязнасцю, пакуль Ўiнстан пачне гаварыць. Але што яму было сказаць? Нават i цяпер цалкам можна было дапусцiць, што О'Браэн проста вельмi заняты чалавек, якi раздражнёна пытаўся, нашто яго патурбавалi. Усе маўчалi. Пасля таго як быў выключаны тэлегляд, у пакоi запанавала мёртвая цiша. Пакутлiва цягнулiся секунды. Ўiнстан працягваў напружана глядзець у вочы О'Браэну. Раптам змрочны твар памякчэў, на iм прамiльгнуў лёгкi цень усмешкi. Сваiм характэрным рухам О'Браэн падправiў на носе акуляры.

- Ну што, сказаць мне цi вы самi скажаце? - запытаўся ён.

- Скажу я, - паспешлiва прамовiў Ўiнстан. - Гэтая штука сапраўды выключаная?

- Так, усё выключана. Мы адны.

- Мы прыйшлi, каб...

Ён спынiўся, упершыню адчуўшы цьмянасць i невыразнасць сваiх памкненняў. Ён папраўдзе i не ведаў, якое дапамогi чакае ад О'Браэна, i таму яму было цяжка сказаць, чаму ён прыйшоў. Ён працягваў, адчуваючы, што словы яго гучаць напышлiва i непераканаўча.

- Мы думаем, што iснуе нейкая таямнiчая падпольная арганiзацыя, якая дзейнiчае супраць Партыi, i што вы да яе належыце. Мы хочам далучыцца да гэтай арганiзацыi i працаваць на яе. Мы - ворагi Партыi. Мы не верым у прынцыпы Ангсоцу. Мы - думзлачынцы. I яшчэ мы чужаложнiкi. Я кажу гэта вам, бо мы хочам аддацца на вашу лiтасць. Калi вы хочаце, каб мы абвiнавацiлi сябе iншым чынам, дык мы гатовыя.

Ўiнстан спынiўся i паглядзеў цераз плячо, адчуўшы, што дзверы расчынiлiся. I праўда, у пакой не пастукаўшы ўвайшоў жаўтатвары слуга. Ўiнстан убачыў, што ён нясе паднос з графiнам i чаркамi на iм.

- Марцiн - адзiн з нашых, - сказаў безуважна О'Браэн. - Сюды чаркi, Марцiн. Пастаў iх на круглы столiк. Крэслаў хапае? Тады мы можам сесцi i гаварыць. Прынясi сабе крэсла, Марцiн. Мы будзем гаварыць пра справы. Можаш хвiлiн на дзесяць перастаць быць слугой.

Чалавечак сеў, уладкаваўся ямчэй у крэсле, але ўсё ж неяк па-прыслужнiцку, як упрывiлеяваны лёкай. Ўiнстан разглядаў яго краем вока. Ён зразумеў, што ўсё жыццё гэтага чалавека было тэатрам i ён баяўся хоць на iмгненне выйсцi са сваёй ролi.

О'Браэн узяў графiн за рыльца i налiў у чаркi цёмна-чырвонай вадкасцi. Гэты яго рух абудзiў у Ўiнстане цьмяны ўспамiн аб нечым, што ён бачыў даўным-даўно на нейкiм муры цi рэкламным шчыце: вялiзная бутэлька з неонавых трубак, якая нiбыта паднiмалася i нахiлялася i вылiвала змесцiва ў шклянку. Калi глядзець зверху, вадкасць здавалася амаль чорнай, але ў графiне яна свяцiлася, як рубiн. Пахла яна кiсла-салодка. Ён убачыў, як Джулiя ўзяла сваю чарку i са шчырай цiкаўнасцю панюхала.

- Гэта завецца вiном, - сказаў О'Браэн з лёгкай усмешкай. - Вы павiнны ведаць пра яго з кнiжак. На жаль, знешняй Партыi яго дастаецца няшмат. - Яго твар зноў зрабiўся паважны, i ён падняў чарку. - Я думаю, цяпер самая пара за нешта выпiць. За нашага Правадыра - Эмануiла Гольдштэйна!

Ўiнстан нецярплiва схапiў чарку. Пра вiно ён чытаў i даўно пра яго марыў. Як i прэс-пап'е, i напалову прыгаданыя панам Чэрынгтанам вершыкi, вiно належала да знiклай рамантычнай мiнуўшчыны, да даўнiны, як ён патаемна яе называў. Чамусьцi ён заўсёды думаў, што вiно вельмi салодкае, як парэчкавае варэнне, i адразу п'янiць. Цяпер жа, глынуўшы, ён зусiм расчараваўся. Пасля ўсiх тых гадоў, калi ён пiў толькi джын, ён ужо быў няздатны адчуць смак вiна. Ён апусцiў на стол пустую чарку.


Перейти на страницу:
Изменить размер шрифта: