mortalis casumque timent quem cuique ferat fors;

nec Tityon uolucres ineunt Acherunte iacentem

nec quod sub magno scrutentur pectore quicquam

perpetuam aetatem possunt reperire profecto;

quamlibet immani proiectu corporis exstet,

qui non sola nouem dispessis iugera membris

obtineat, sed qui terrai totius orbem,

non tamen aeternum poterit perferre dolorem

nec praebere cibum proprio de corpore semper;

sed Tityos nobis non est in amore iacentem

quem uolucres lacerant: at quem exest anxius angor

aut alia quauis scindunt cuppedine curae.

Sisyphus in uita quoque nobis ante oculos est

qui petere a populo fascis saeuasque securis

imbibit et semper uictus tristisque recedit.

nam petere imperium quod inanest nec datur umquam,

atque in eo semper durum sufferre laborem,

hoc est aduerso nixantem trudere monte

saxum quod tamen e summo iam uertice rursum

uoluitur et plani raptim petit aequora campi.

deinde animi ingratam naturam pascere semper

atque explere bonis rebus satiareque numquam,

quod faciunt nobis annorum tempora, circum

cum redeunt fetusque ferunt uariosque lepores,

nec tamen explemur uitai fructibus umquam,

hoc, ut opinor, id est, aeuo florente puellas

quod memorant laticem pertusum congerere in uas,

quod tamen expleri nulla ratione potestur.

Cerberus et furiae iam uero et lucis egestas

Tartarus horriferos eructans faucibus aestus,

quid? neque sunt usquam nec possunt esse profecto.

sed metus in uita poenarum pro male factis

est insignibus insignis, scelerisque luella,

carcer et horribilis de saxo iactu' deorsum,

uerbera, carnifices, robur, pix, lammina, taedae;

quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factis

praemetuens adhibet stimulos terretque flagellis,

nec uidet interea qui terminus esse malorum

possit nec quae sit poenarum denique finis,

atque eadem metuit magis haec ne in morte grauescant.

hic Acherusia fit stultorum denique uita.

Hoc etiam tibi tute interdum dicere possis

'lumina sis oculis etiam bonus Ancu' reliquit

qui melior multis quam tu fuit, improbe, rebus:

inde alii multi reges rerumque potentes

occiderunt, magnis qui gentibus imperitarunt:

ille quoque ipse, uiam qui quondam per mare magnum

strauit iterque dedit legionibus ire per altum

ac pedibus salsas docuit super ire lacunas

et contempsit equis insultans murmura ponti,

lumine adempto animam moribundo corpore fudit:

Scipiadas, belli fulmen, Carthaginis horror,

ossa dedit terrae proinde ac famul infimus esset:

adde repertores doctrinarum atque leporum,

adde Heliconiadum comites; quorum unus Homerus

sceptra potitus eadem aliis sopitu' quietest:

denique Democritum postquam matura uetustas

admonuit memores motus languescere mentis,

sponte sua leto caput obuius obtulit ipse:

ipse Epicurus obit decurso lumine uitae,

qui genus humanum ingenio superauit et omnis

restinxit stellas exortus ut aetherius sol.

tu uero dubitabis et indignabere obire?

mortua cui uita est prope iam uiuo atque uidenti,

qui somno partem maiorem conteris aeui

et uigilans stertis nec somnia cernere cessas

sollicitamque geris cassa formidine mentem

nec reperire potes tibi quid sit saepe mali, cum

ebrius urgeris multis miser undique curis

atque animi incerto fluitans errore uagaris.'

71. The World's Conquerors

QVIS potis est dignum pollenti pectore carmen

condere pro rerum maiestate hisque repertis?

quisue ualet uerbis tantum qui fingere laudes

pro meritis eius possit qui talia nobis

pectore parta suo quaesitaque praemia liquit?

nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus.

nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum,

dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi,

qui princeps uitae rationem inuenit eam quae

nunc appellatur sapientia, quique per artem

fluctibus e tantis uitam tantisque tenebris

in tam tranquillo et tam clara luce locauit.

confer enim diuina aliorum antiqua reperta.

namque Ceres fertur fruges Liberque liquoris

uitigeni laticem mortalibus instituisse;

cum tamen his posset sine rebus uita manere,

ut fama est aliquas etiam nunc uiuere gentis.

at bene non poterat sine puro pectore uiui;

quo magis hic merito nobis deus esse uidetur,

ex quo nunc etiam per magnas didita gentis

dulcia permulcent animos solacia uitae.

Herculis antistare autem si facta putabis,

longius a uera multo ratione ferere.

quid Nemeaeus enim nobis nunc magnus hiatus