inferias mittunt multoque in rebus acerbis

acrius aduertunt animos ad religionem.

quo magis in dubiis hominem spectare periclis

conuenit aduersisque in rebus noscere qui sit;

nam uerae uoces tum demum pectore ab imo

eliciuntur et eripitur persona mala re.

denique auarities et honorum caeca cupido,

quae miseros homines cogunt transcendere finis

iuris et interdum socios scelerum atque ministros

noctes atque dies niti praestante labore

ad summas emergere opes, haec uulnera uitae

non minimam partem mortis formidine aluntur.

turpis enim ferme contemptus et acris egestas

semota ab dulci uita stabilique uidetur

et quasi iam leti portas cunctarier ante;

unde homines dum se falso terrore coacti

effugisse uolunt longe longeque remosse,

sanguine ciuili rem conflant diuitiasque

conduplicant auidi, caedem caede accumulantes;

crudeles gaudent in tristi funere fratris

et consanguineum mensas odere timentque.

consimili ratione ab eodem saepe timore

macerat inuidia: ante oculos illum esse potentem,

illum aspectari, claro qui incedit honore,

ipsi se in tenebris uolui caenoque queruntur.

intereunt partim statuarum et nominis ergo;

et saepe usque adeo, mortis formidine, uitae

percipit humanos odium lucisque uidendae,

ut sibi consciscant maerenti pectore letum

obliti fontem curarum hunc esse timorem,

hunc uexare pudorem, hunc uincula amicitiai

rumpere et in summa pietatem euertere fraude.

nam iam saepe homines patriam carosque parentis

prodiderunt, uitare Acherusia templa petentes.

nam ueluti pueri trepidant atque omnia caecis

in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus

interdum, nilo quae sunt metuenda magis quam

quae pueri in tenebris pauitant finguntque futura.

hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest

non radii solis neque lucida tela diei

discutiant, sed naturae species ratioque.

70. The Powers of Hell

DENIQVE si uocem rerum natura repente

mittat et hoc alicui nostrum sic increpet ipsa:

'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris

luctibus indulges? quid mortem congemis ac fles?

nam si grata fuit tibi uita anteacta priorque

et non omnia pertusum congesta quasi in uas

commoda perfluxere atque ingrata interiere:

cur non ut plenus uitae conuiua recedis

aequo animoque capis securam, stulte, quietem?

sin ea quae fructus cumque es periere profusa

uitaque in offensast, cur amplius addere quaeris,

rursum quod pereat male et ingratum occidat omne,

non potius uitae finem facis atque laboris?

nam tibi praeterea quod machiner inueniamque,

quod placeat, nil est: eadem sunt omnia semper.

si tibi non annis corpus iam marcet et artus

confecti languent, eadem tamen omnia restant,

omnia si pergas uiuendo uincere saecla,

atque etiam potius, si numquam sis moriturus,'

quid respondemus, nisi iustam intendere litem

naturam et ueram uerbis exponere causam?

grandior hic uero si iam seniorque queratur

atque obitum lamentetur miser amplius aequo,

non merito inclamet magis et uoce increpet acri?

'aufer abhinc lacrimas, balatro, et compesce querelas:

omnia perfunctus uitai praemia marces,

sed quia semper aues quod abest, praesentia temnis,

imperfecta tibi elapsast ingrataque uita

et nec opinanti mors ad caput adstitit ante

quam satur ac plenus possis discedere rerum.

nunc aliena tua tamen aetate omnia mitte

aequo animoque, agedum, iam aliis concede: necessest.'

iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque.

cedit enim rerum nouitate extrusa uetustas

semper, et ex aliis aliud reparare necessest:

nec quisquam in barathrum nec Tartara deditur atra.

materies opus est ut crescant postera saecla;

quae tamen omnia te uita perfuncta sequentur;

nec minus ergo ante haec quam tu cecidere, cadentque.

sic alid ex alio numquam desistet oriri,

uitaque mancipio nulli datur, omnibus usu.

respice item quam nil ad nos anteacta uetustas

temporis aeterni fuerit, quam nascimur ante.

hoc igitur speculum nobis natura futuri

temporis exponit post mortem denique nostram.

numquid ibi horribile apparet, num triste uidetur

quicquam, non omni somno securius exstat?

Atque ea nimirum quaecumque Acherunte profundo

prodita sunt esse, in uita sunt omnia nobis.

nec miser impendens magnum timet aere saxum

Tantalus, ut famast, cassa formidine torpens;

sed magis in uita diuum metus urget inanis