194. Epicedion Drusi

SVPPRIME iam lacrimas: non est reuocabilis istis,

quem semel umbrifera nauita lintre tulit.

Hectora tot fratres, tot defleuere sorores

et pater et coniux Astyanaxque puer

et longaeua parens: nec et ille redemptus ab igne:

nulla super Stygias umbra renauit aquas.

contigit hoc etiam Thetidi: populator Achilles

Iliaca ambustis ossibus arua premit.

illi caeruleum Panope matertera crinem

soluit et immensas fletibus auxit aquas,

consortesque deae centum longaeuaque magni

Oceani coniux Oceanusque pater,

et Thetis ante omnis: sed nec Thetis ipsa neque omnes

mutarunt auidi tristia iura dei.

prisca quid huc repeto? Marcellum Octauia fleuit

et fleuit populo Caesar utrumque palam.

sed rigidum ius est et ineuitabile mortis,

stant rata non ulla fila renenda manu.

ipse tibi emissus nebulosi litore Auerni,

si liceat, forti uerba tot ore sonet:

'quid numeras annos? uixi maturior annis:

acta senem faciunt: haec numeranda tibi,

his aeuum fuit implendum, non segnibus annis:

hostibus eueniat longa senecta meis.

hoc ataui monuere mei proauique Nerones

(fregerunt ambo Punica bella duces):

hoc domus ista docet per te mea Caesaris alti:

exitus hic, mater, debuit esse meus.

nec meritis (quamquam ipsa iuuant magis) afuit illis,

mater, honos: titulis nomina plena uides.

consul et ignoti uictor Germanicus orbis,

quoi fuerit mortis publica causa, legor.

cingor Apollinea uictricia tempora lauro

et sensi exsequias funeris ipse mei,

decursusque uirum notos mihi donaque regum

captaque per titulos oppida lecta suos,

et quo me officio portauerit illa iuuentus,

quae fuit ante meum tam generosa torum.

denique laudari sacrato Caesaris ore

emerui, lacrimas elicuique deo.

et quoiquam miserandus ero? iam comprime fletus.

hoc ego, qui flendi sum tibi causa, rogo.'

haec sentit Drusus, si quid modo sentit in umbra,

nec tu de tanto crede minora uiro.

est tibi (sitque precor) multorum filius instar,

parsque tui partus it tibi salua prior;

est coniux, tutela hominum, quo sospite uestram,

Liuia, funestam dedecet esse domum.

M. MANILIVS

fl. 8 A.D.

195. The Science of Nature

CARMINE diuinas artis et conscia fati

sidera diuersos hominum uariantia casus,

caelestis rationis opus, deducere mundo

aggredior primusque nouis Helicona mouere

cantibus et uiridi nutantis uertice siluas,

hospita sacra ferens nulli memorata priorum.

huc mihi tu, Caesar, patriae princepsque paterque,

qui regis augustis parentem legibus orbem

concessumque patri mundum deus ipse mereris,

daque animum uirisque satis da tanta canendo.

iam propiusque fauet mundus scrutantibus ipsum

et cupit aetherios per carmina pandere census.

hoc sub pace uacat tantum. iuuat ire per ipsum

aera et inmenso spatiantem uiuere caelo

signaque et aduersos stellarum noscere cursus.

quod solum nouisse parum est. impensius ipsa

scire iuuat magni penitus praecordia mundi,

quaque regat generetque suis animalia signis

cernere et in numerum Phoebo modulante referre.

bina mihi positis lucent altaria flammis,

ad duo templa precor duplici circumdatus aestu

carminis et rerum: certa cum lege canentem

mundus et inmenso uatem circumstrepit orbe

uixque soluta suis inmittit uerba figuris.

quem primum interius licuit cognoscere stellas

munere caelestum? quis enim condentibus illis

clepisset furto mundum, quo cuncta reguntur?

quis foret humano conatus pectore tantum,

inuitis ut dis cuperet deus ipse uideri,

sublimis aperire uias imumque sub orbem

et per inane suis parentia finibus astra?

tu princeps auctorque sacri, Cyllenie, tanti.

per te iam caelum interius, iam sidera nota

nominaque et cursus signorum, pondera, uires,

maior uti facies mundi foret et ueneranda

non species tantum sed et ipsa potentia rerum,

sentirentque deum gentes qua maximus esset.

quin natura dedit uires seque ipsa reclusit

regalis animos primum dignata mouere

proxima tangentis rerum fastigia caelo,

qui domuere feras gentis oriente sub ipso,

quas secat Euphrates, in quas et Nilus inundat,

qua mundus redit et nigras super euolat urbis;

tum qui templa sacris coluerunt omne per aeuum

delectique sacerdotes in publica uota

officio uinxere deum, quibus ipsa potentis