imposuisse polo; nec signa insueta tulisse

errantis nutu flammas cursumque solutum.

quid querimur, flammas totum saeuisse per orbem,

terrarumque rogum cunctas arsisse per urbis,

cum uaga dispersi fluitarunt fragmina currus,

et caelum exustum est? luit ipse incendia mundus,

et noua uicinis flagrarunt sidera flammis

nunc quoque praeteriti faciem referentia casus.

nec mihi celanda est famae uulgata uetustas

mollior, e niueo lactis fluxisse liquorem

pectore reginae diuum caelumque colore

infecisse suo. quapropter lacteus orbis

dicitur, et nomen causa descendit ab ipsa.

an maior densa stellarum turba corona

contexit flammas et crasso lumine candet,

et fulgore nitet collato clarior orbis?

an fortes animae dignataque nomina caelo

corporibus resoluta suis terraeque remissa

huc migrant ex orbe suumque habitantia caelum

aetherios uiuunt annos mundoque fruuntur?

atque hic Aeacidas, hic et ueneramur Atridas

Tydidenque ferum terraeque marisque triumphis

naturae uictorem Ithacum Pyliumque senecta

insignem triplici, Danaumque ad Pergama reges

Auroraeque nigrum partum stirpemque Tonantis

rectorem Lyciae; nec te, Mauortia uirgo,

praeteream regesque alios, quos Thraecia misit

atque Asiae gentes et Magno maxima Pella;

quique animi uiris et strictae pondera mentis

prudentes habuere uiri, quibus omnis in ipsis

census erat, iustusque Solon fortisque Lycurgus,

aetheriusque Platon et qui fabricauerat illum

damnatusque suas melius damnauit Athenas,

Persidis et uictor, strarat quae classibus aequor.

Romanique uiri, quorum iam maxima turba est:

Tarquinioque minus reges, et Horatia proles

tota acies, parti nec non et Scaeuola trunca

nobilior, maiorque uiris tu, Cloelia, uirgo,

et Romana ferens, quae texit, moenia Cocles,

et commilitio uolucris Coruinus adeptus

et spolia et nomen, qui gestat in alite Phoebum,

et Ioue qui meruit caelum Romamque Camillus

seruando posuit, Brutusque a rege receptae

conditor, et Pyrrhi per bella Papirius ultor,

Fabricius Curiusque pares et tertia palma

Marcellus, Cossusque prior de rege necato,

certantesque Deci uotis similesque triumphis,

inuictusque mora Fabius, uictorque ferocis

Liuius Hasdrubalis socio per bella Nerone,

uel duo Scipiadae, fatum Carthaginis unum,

Pompeiusque orbis domitor per trisque triumphos

ante diem princeps, et censu Tullius oris

emeritus caelum, et tu, Claudi magna propago,

Aemiliaeque domus proceres, clarique Metelli,

et Cato fortunae uictor, matrisque sub armis

miles Agrippa suae; Venerisque ab origine proles

Iulia descendit caelo caelumque repleuit,

quod regit Augustus socio per signa Tonante,

cernit et in coetu diuum agnouitque Quirinum

altius aetherii quam candet circulus orbis:

illa deis sedes, haec illis, proxima diuum

qui uirtute sua similes fastigia tangunt.

197. Comets

SIVE igitur ratio praebentis semina terrae

in uolucris ignis potuit generare cometas;

siue illas natura facis ut cuncta creauit

sidera per tenuis caelo lucentia flammas,

sed trahit ad semet rapido Titanius aestu

inuoluitque suo flammantis igne cometas,

ac modo dimittit (sicut Cyllenius orbis

et Venus, accenso cum ducit uespere noctem

sera nitens, falluntque oculos rursusque reuisunt);

seu deus instantis fati miseratus in orbem

signa per affectus caelique incendia mittit;

futtilibus non umquam excanduit ignibus aether:

squalidaque elusi deplorant arua coloni,

et sterilis inter sulcos defessus arator

ad iuga maerentis cogit frustrata iuuencos.

aut grauibus morbis et lenta corpora tabe

corripit exustis letalis flamma medullis

labentisque rapit populos, totasque per urbis

publica succensis peraguntur iusta sepulcris:

qualis Erechtheos pestis populata colonos

extulit antiquas per funera pacis Athenas,

alter in alterius labens cum fata ruebant.

nec locus artis erat medicae nec uota ualebant;

cesserat officium morbis, et funera deerant

mortibus et lacrimae; lassus defecerat ignis,

et coaceruatis ardebant corpora membris,

ac tanto quondam populo uix contigit heres.

talia significant lucentes saepe cometae:

funera cum facibus ueniunt terrisque minantur

ardentis sine fine rogos, cum mundus et ipsa

aegrotet natura nouum sortita sepulcrum.

quin et bella canunt ignes subitosque tumultus